ESPERANTO U OSIJEKU - SAŽETO                                ESPERANTO EN OSIJEK - KONCIZE
 

Galerija slika iz esperantske povijesti Osijeka -  kliknite ovdje!
Galerio de fotoj el la esperanta historio de Osijek - klaku cxi tie!

 

KRATAK PREGLED POVIJESTI

MALLONGA TRARIGARDO DE LA HISTORIO

1887.
Početak jezika esperanta - Zamenhof u Varšavi objavljuje knjigu o njemu
 
1887 Naskiĝo de la lingvo Esperanto - Zamenhof en Varsovio publikigas la unuan libron
1889. Prvi esperantisti u Osijeku - grupa od pet djevojaka iz Donjeg grada (Osječka petorka), koje su istovremeno i prve u Hrvatskoj i jugoistočnoj Europi. Izvor: Zamenhofov adresar.
 
1889 La unuaj esperantistoj en Osijek - grupo el 5 junulinoj (Osijeka Kvinopo), kiuj estis samtempe la unuaj en Kroatio kaj sudorienta Eŭropo. Fonto: Zamenhofa adresaro.
 
1910. Klub hrvatskih književnika u Osijeku objavljuje almanah "MI", a u njemu i članke o esperantu. Pored članaka Zagrepčanina Mavre Špicera, tu je i članak "Esperanto i učiteljstvo" Osječanina Josipa Anschaua. On je tada jedini znani esperantist u Osijeku .
 
1910 Klubo de kroataj verkistoj en Osijek publikigas la almanakon "MI" (Ni). Krom artikoloj de Mavro Špicer, kroata esperanta pioniro el Zagreb, aperas ankaŭ la artikolo "Esperanto kaj la instruistaro" de la osijekano Josip Anschau, la sola konata osijeka esperantisto tiutempe.
 
1911. Josip Anschau, osječki učitelj i školski nadzornik, drži prvi tečaj esperanta u Osijeku, i to u prostoru Kluba hrvatskih književnika 1911 Josip Anschau, osijeka instruisto kaj lerneja inspektoro, gvidas la unuan kurson de Esperanto en Osijek, en la Klubo de kroataj verkistoj.
1923.
Dana 11. travnja osnovan prvi esperantski klub u Osijeku. Čini se da nije imao posebnog imena, nego se spominje kao "Esperantski klub" i "Klub esperanta". Ne znamo ni da li je uopće propisno službeno registriran, da li se raspao ili prerastao u drugi klub, jer za par godina o njemu se više ne čuje. Predsjednik ing. Artur Spiller, tajnik Milan Klem. Zna se za par predavanja o esperantu i tečajeva esperanta u Osijeku.
 
1923 La 11-an de aprilo fondita la unua esperanta klubo en Osijek. Ŝajne ĝi ne havis specialan nomon, ĉar menciiĝas simple "Esperanta klubo" aŭ "Klubo de Esperanto". Ne estas klare, ĉu ĝi entute estis oficiale registrita, ĉu ĝi malaperis aŭ aliĝis al alia klubo, ĉar post 2-3 jaroj oni ne plu legas pri ĝi. La prezidanto estis Artue Spiller, la sekretario Milan Klem. En gazetaro anonciĝis kelkaj kursoj kaj publikaj prelegoj.
1926-7. Osnovan klub "Obstine Antaŭen" (Uporno naprijed), koji je bio glavni nosilac esperantske aktivnosti u Osijeku do Drugog svjetskog rata, kad je zabranjen. Najaktivniji članovi u početku: Dragutin Wranka i Stjepan Predrievac. 1926-7 Fondita la klubo "Obstine Antaŭen", kiu estis la centro de esperanta movado en Osijek ĝis la 2-a mondmilito, kiam oni ĝin malpermesis. Ĉefaj aktivuloj komence estis Dragutin Wranka kaj Stjepan Predrievac.
1933.
Osnovano Radničko esperantsko društvo, radi "širenja jezika proletarijata", zabranjeno iz političkih razloga (prokomunistički rad) 1938. Najaktivniji je bio Vjekoslav Premuž. Pokušaj ponovnog osnivanja 1938. pod imenom "Zamenhof" nije dozvoljen.
 
1933
Fondita "Laborista Esperanto Societo" por "disvastigo de la lingvo de la proletaro", malpermesita pro "por-komunista" agado en 1938. La ĉefa aktivulo: Vjekoslav Premuž. Refondiĝo en 1938 sub alia nomo "Zamenhof" ne estis permesita.
 
1935.
Osmi kongres jugoslavenskih esperantista održan u Osijeku. Izdano prvo izdanje "osječkog" esperantskog rječnika, popularnog u cijeloj Jugoslaviji i Hrvatskoj. Do 2004. bilo je 11 izdanja. Prvi autori: Lavoslav Kraus i Dragutin Wranka.
 
1935 La 8-a Kongreso de jugoslaviaj esperantistoj en Osijek. Aperis la unua eldono de la "osijeka" esperanta vortaro, vaste uzata en tuta Jugoslavio kaj Kroatio. En 2004 aperis la 11-a eldono. La unuaj aŭtoroj: Lavoslav Kraus kaj Dragutin Wranka.
1936.
Osnovano treće (!)društvo u Osijeku: "Verda Stelo" (Zelena zvijezda). Trajalo do rata.  Predsjednik Ladislav Firiczky.
 
1936. Fondita la tria (!) esperanta societo en Osijek: "Verda Stelo". Ekzistis ĝis la modnmilito. La prezidanto estis Ladislav Firiczky.
1950.
Nakon kratkotrajnih pokušaja nekih novih društava u Osijeku, osnovano društvo "Liberiga Stelo" koje traje i do danas (2009). Među najaktivnije članove spadaju: Josip Velebit, Franjo Smerdel, Antun Šebetić, Aleksandar Kocian, Ivan Flanjak, Antun Šimunić itd.
 
1950 Post kelkaj provoj de novaj societoj en Osijek fondita Esperanto-societo "Liberiga Stelo", kiu ekzistas eĉ hodiaŭ (2009). Inter la plej aktivaj membroj estas: Josip Velebit, Franjo Smerdel, Antun Šebetić, Aleksandar Kocian, Ivan Flanjak, Antun Šimunić ktp.
1979. Osnovana dva paralelna kluba: Klub osječkih studenata esperantista (kasnije nazvan "Ivan Flanjak"), te Esperantsko društvo "Osijek". Trajala svega nekoliko godina. 1979 Fonidatj du paralelaj kluboj: Klubo de osijekaj studentoj esperantistoj (poste nomita "Ivan Flanjak") kaj Esperanto-societo Osijek. Ekzistis nur kelkajn jarojn.
1983-9. Četiri Memorijalna susreta "Ivan Flanjak"  u Osijeku s po 50-100 sudionika iz zemlje i inozemstva (1983, 1985, 1987. i 1989) 1983-9 Kvar Memorkunvenoj "Ivan Flanjak" en Osijek kun po 50-100 partoprenantoj enlandaj kaj eksterlandaj (en 1983, 1985, 1987 kaj 1989)
1999. Treći Kongres hrvatskih esperantista u Osijeku (130 sudionika) 1999. La 3a Kongreso de kroataj esperantistoj em Osijek (130 partoprenantoj)
2001. 13. Konferencija medicinara esperantista u Osijeku (35 gostiju s 3 kontinenta). 2001 La 13-a Konferenco de medicinistoj esperantistoj en Osijek (35 gastoj el 3 kontinentoj)
2009. "120 godina esperanta u Osijeku i Hrvatskoj" (godišnji susret hrvatskih esperantista u Osijeku) i svečano otvaranje Esperantske ulice u Donjem gradu (imenovana 2008.) 2009. "120 jaroj de Esperanto en Osijek kaj Kroatio" (jara renkontiĝo de kroataj esperantistoj en Osijek) kaj solena malfermo de Espeanto-strato en Malsupra Urbo (nomita en 2008)